BUJANOC-PRESHEVA-SUBOTICA
Këshillat kombëtare, falë kompetencave që kanë në fushën e informacionit në gjuhët e pakicave kombëtare, mund ta kontrollojnë plotësisht këtë fushë, gjë që është në kundërshtim të plotë me dispozitat ligjore dhe parimin e informacionit profesional dhe të lirë.
Ky është përfundimi i mini-hulumtimit që kryem në bisedë me kolegë që raportojnë në gjuhën shqipe, rome bullgare dhe hungareze.
Situata duket të jetë më e keqe në mediat në gjuhën hungareze, ku, sipas bashkëbiseduesve tanë, ekziston kontroll absolut mbi politikën editoriale dhe emërimin e kryeredaktorëve dhe redaktorëve përgjegjës nga Këshilli Kombëtar i Hungarezëve.
Ky komunitet është gjithashtu komuniteti më i madh minoritar në Serbi, dhe Këshilli Kombëtar e merr pushtetin e tij prej andej.
Disa pakica kombëtare, falë numrit të tyre, kanë një numër më të madh mediash në gjuhën e tyre, por edhe një numër më të madh gazetarësh që mund të raportojnë në gjuhën e pakicës kombëtare. Si rezultat, informacioni i këtyre pakicave kombëtare është më i larmishëm, ose të paktën duhet të jetë. Përveç kësaj, mediat e shkruara në gjuhët e pakicave, themeluesit e të cilave janë këshillat kombëtare të pakicave kombëtare, në territorin e Vojvodinës, marrin subvencione të drejtpërdrejta nga Qeveria e Vojvodinës. Nga ana tjetër, problemi i mediave në gjuhët e pakicave jashtë territorit të Vojvodinës është se nuk ka një lloj të tillë financimi. Programi në gjuhët e pakicave kombëtare në Radiotelevizionin e Vojvodinës është pakrahasueshëm më cilësor dhe i larmishëm se programi në gjuhët e pakicave kombëtare në Radiotelevizionin e Serbisë, ku deri vonë nuk kishte asnjë, rezultatet e hulumtimeve të kryera nga shoqatat e gazetarëve dhe mediave.
Këshillat kombëtare mund të krijojnë institucione ose kompani që do të jenë botues të mediave në gjuhët e pakicave kombëtare, dhe në territorin e Vojvodinës të drejtat themeluese mbi institucionet që janë botues të mediave në gjuhët e pakicave kombëtare, dhe të cilat financohen nga Qeveria e Vojvodinës, u janë transferuar këshillave kombëtare. Aktualisht, këshillat kombëtare kanë kontroll absolut mbi personelin dhe politikën editoriale të mediave, themeluesit e të cilave janë, gjë që ndikon negativisht në lirinë e redaktimit dhe pluralizmin e informacionit të ofruar nga këto media. Nuk është e pazakontë që redaktorët e mediave të zëvendësohen për shkak se mediat nuk raportojnë në përputhje me politikën e këshillit kombëtar. Këshillat kombëtare të pakicave kombëtare, duke dhënë mendime për kandidatët individualë, marrin pjesë edhe në procesin e përzgjedhjes së redaktorëve të programeve në gjuhën e pakicës kombëtare në Shërbimet Publike të Medias. Këshillat gjithashtu japin mendime për projekte individuale në tenderët për bashkëfinancim projektesh.
Strategjia e miratuar e Medias i njohu të gjitha këto sfida dhe u përpoq t'i kapërcejë ato duke propozuar një sërë masash që duhet të përmirësojnë cilësinë dhe shumëllojshmërinë e informacionit në gjuhët e pakicave kombëtare, por edhe të krijojnë garanci të pavarësisë editoriale për raportimin e medias në gjuhët e pakicave kombëtare. Strategjia parashikon krijimin e garancive të politikës editoriale për mediat, themeluesit e të cilave janë indirekt këshillat kombëtare. Do të futej papajtueshmëria e anëtarësimit në këshillin kombëtar dhe anëtarësimit në organet drejtuese të botuesve të mediave, themeluesit e të cilëve janë këshillat kombëtare, profesionalizimi i bordeve drejtuese në mediat, themeluesit e të cilave janë këshillat kombëtare, dhe sigurimi i burimeve të qëndrueshme, transparente dhe jodiskriminuese të financimit për këto media në të gjithë territorin e Republikës së Serbisë. Gjithashtu parashikohet që këshillat kombëtare të pakicave kombëtare të paraqesin paraprakisht një mendim jo-detyrues, mbi llojin e përmbajtjes që mungon, gjatë bashkëfinancimit konkurrues, gjë që do të zvogëlonte ndikimin e drejtpërdrejtë të këshillave kombëtare kur vendosin për projekte individuale. Parashikohet gjithashtu një sërë masash që lidhen me rritjen e përmbajtjeve mediatike që janë të rëndësishme për ruajtjen e identitetit kombëtar të pakicave kombëtare dhe rritjen e numrit të personelit profesional për punë në media në gjuhët e pakicave kombëtare.
Disa nga këto janë përcaktuar edhe në Planin e Veprimit për zbatimin e Strategjisë së Medias, i cili i përpunon më tej masat e parashikuara në Strategjinë e Medias. Gjatë miratimit të Strategjisë së Medias dhe procesit të hartimit të Planit të Veprimit, ka pasur presion të vazhdueshëm nga këshillat kombëtare dhe Ministria e Administratës Shtetërore dhe Vetëqeverisjes Lokale me qëllim ruajtjen e situatës aktuale në fushën e informacionit në gjuhët e pakicave kombëtare. Periudha e zbatimit të Strategjisë së Medias ishte gjithashtu sfiduese dhe interesante për këtë arsye, sepse masat e parashikuara në Strategjinë e Medias mund të bëhen efektive vetëm nëse zbatohen me rregullore të përshtatshme. Pa këtë, masat e parashikuara në Strategjinë e Medias mbeten vetëm një listë dëshirash në fushën e informacionit në gjuhët e pakicave kombëtare, paralajmëron Veljko Milić, avokat i NDNV dhe anëtar i Grupit të Përhershëm të Punës për Sigurinë e Gazetarëve.
