putlocker movies

istanbul escort iptv pulibetpulibet

Istoričar Dejan Antić o fotomonografiji „Ratni put Moravske divizije (1914-1918)“ : DRAGOCENI DOKUMENT O MORAVCIMA

LESKOVAC

Višegodišnjim prikupljanjem, obradom i sistematizovanjem obimnog arhivskog i muzeološkog materijala sa teritorije Balkana direktorka Narodnog muzeja u Leskovcu, Mira Ninošević sa svojim najbližim saradnicima učinila je ozbiljan napor da se kroz izradu savremene fotomonografije ljubiteljima nacionalne prošlosti predstavi sudbina i ratni put Moravske divizije za vreme trajanja Velikog rata od 1914. do 1918. godine.

Istoričar Dejan Antić o fotomonografiji „Ratni put Moravske divizije (1914-1918)“ : DRAGOCENI DOKUMENT O MORAVCIMA

Kao jednoj od pet srpskih divizija, čija je oblast obuhvatala teritoriju sadašnjeg juga Srbije, štab Moravske divizije bio je smešten u Nišu. Uoči izbijanja Prvog svetskog rata komandi Moravske divizije bila su potčinjena tri pukovska okruga sa centrima u Vranju (Prvi pešadijski puk „Knjaz Miloš Veliki“) u Prokuplju (Drugi pešadijski puk „Knjaz Mihailo“) i Pirotu (Treći pešadijski puk). U njenom divizijskom sastavu delovao je i Šesnaesti pešadijski puk „Car Nikolaj Drugi“ sastavljen od prvopozivaca iz Četvrtih bataljonski srezovi za pukovske okružne komande u Vranju, Prokuplju i Pirotu. Bio je to zapravo pešadijski puk sa sedištem u Nišu, formiran od ljudstva sa cele teritorije Moravske divizijske oblasti.
Usled zategnutosti političkih odnosa na liniji Beč – Beograd i mogućnosti napada Austrougarske monarhije na Kraljevinu Srbiju, za samo nekoliko dana od proglašenja ratne opasnosti krajem jula 1914. godine jedinice Moravske divizije bile su mobilisane i organizovane za odbranu zemlje. Uprkos materijalnoj i fizičkoj iscrpljenosti iz prethodnih ratova (1912-1913) Moravci su tokom Prvog svetskog rata svoj patriotizam dokazivali ogromnim borbenim moralom, izuzetnom disciplinom i sopstvenom krvlju prolivenom u bitkama na Ceru i Drini 1914. godine, u jesenjim okršajima sa višestruko brojnijim neprijateljem 1915. godine, tokom Albanske golgote i tokom proboja Solunskog fronta.
Iako je postala simbol herojstva i požrtvovanosti, Moravska divizija je kao tema još uvek nedovoljno obrađena u srpskoj istoriografiji. Zbog toga publikacija „Ratni put Moravske divizije (1914-1918)“ koju je Mira Ninošević simbolično nazvala fotomonografijom, pruža dragocenu mogućnost da se na osnovu velikog broja fotodokumenata, izvoda iz memoarskih spisa, dnevnika i pisama stvori preciznija slika o prošlosti, delovanju, kretanju i životu pripadnika prvg, drugog, trećeg i 16. pešadijskog puka srpske vojske. NJena namera, da povodom stogodišnjice od završetka Prvog svetskog rata predstavi ratnu svakodnevnicu jezikom Moravaca „zabeleženim u ratnim spisima, beleškama, dopisnim kartama, rovovskim suvenirima koje su ratnici pravili na frontu u trenucima predaha između borbi“, može se oceniti kao više nego uspešna.
Pridržavajući se tematsko-hronološkog principa, priređivač je na moderan način predstavio veliki broj fotografija koje su krasile mnoge privatne porodične albume širom juga Srbije i koje tek sa ovom publikacijom po prvi put postaju dostupne široj javnosti. Slična je situacija i sa dnevničkim zapisima iz privatnih porodičnih riznica, a ono što naročito privlači pažnju čitaocu i ostavlja utisak jeste saznanje da su mnogi izvodi iz dnevnika i pisama publikovani na autentičnom prizrensko-timočkom dijalektu srpskog jezika koji se u nešto izmenjenom obliku i dan-danas koristi u pojedinim krajevima juga Srbije.
Mogu slobodno reći reći da je kompletan materijal predstavljen na nešto više od tristotine strana u delu „Ratni put Moravske divizije (1914-1918)“ znalački odabran. NJegovim sagledavanjem i analizom pružena je mogućnost rekonstrukcije ratne svakodnevice srpskog vojnika – Moravca, ali i stvaranja šire slike o izazovima, strahotama i mnogobrojnim iskušenjima iz perioda Velikog rata.
Jug Srbije je u periodu od 1914. do 1918. godine, kao i mnogo puta u novovekovnoj srpskoj istoriji, podneo veliki teret u borbi za slobodu srpskih zemalja. Moravska divizija je u toj borbi s pravom postala sinonim za nepokolebljivost, viteštvo, stradanje i podvige oficira, podoficira i vojnika iz niškog, leskovačkog, vranjskog i pirotskog područja. Zbog toga publikacija „Ratni put Moravske divizije (1914-1918)“ ne predstavlja samo bogatu hronologiju događaja koji su pratili heroje iz prvog, drugog, trećeg i 16. pešadijskog puka srpske vojske, već i kvalitetan istorijski izvor koji će budućim istraživačima pojednostaviti proučavanje određenih formacija vojske Kraljevine Srbije tokom Prvog svetskog rata. I što je najvažnije, ova publikacija će kroz velikih broj fotografija i sačuvanih dnevničkih zapisa, potomcima div-junaka sa Cera i Kajmakčalana na najpotpuniji način prezentovati podvige njihovih predaka i pokazati da je ljubav prema Otadžbini nezaustavljiva planinska reka koja ruši sve prepreke na putu do slobode.

Dejan Antić je rođen u Vranju. Diplomirao, magistrirao i doktorirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Nišu. Na istom fakultetu radi kao docent na Departmanu za istoriju.

Ostavite komentar

avatar
  Prati  
Obavesti me o