NIŠ
Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije (DZPPS) upozorilo je da bi planirana urbanizacija jednog područja na jugu Niša mogla ozbiljno da ugrozi jedno od najznačajnijih staništa ptica u kontinentalnom delu Balkana.
U Nacrtu Generalnog urbanističkog plana Grada Niša prostor između magistralnog puta Niš–Leskovac i sela Donje Međurovo, sve do Bubnja, označen je kao „izgrađena zona“. U DZPPS-u smatraju da takva klasifikacija otvara prostor za nekontrolisanu urbanizaciju i ugrožavanje prirodnih vrednosti ovog područja.
Prema rezultatima višegodišnjih ornitoloških istraživanja, na području atara Donjeg Međurova, Bubnja i Pasi Poljane registrovano je više od 120 vrsta ptica, među kojima je čak 37 vrsta koje se nalaze u Crvenoj knjizi ptica Srbije.
Posebnu pažnju stručnjaka privukao je nalaz stepskog vivka (Vanellus gregarius), globalno ugrožene vrste koja je upravo na ovom lokalitetu prvi put evidentirana u Srbiji.
„Na ovom lokalitetu, u atarima sela Donje Međurovo, Bubanj i Pasi Poljana, tokom istraživanja ornitofaune zabeleženo je više od 120 vrsta ptica. Čak 37 vrsta iz Crvene knjige ptica Srbije prisutno je na ovom prostoru. Posebno značajan nalaz bio je stepski vivak (Vanellus gregarius) – globalno ugrožena vrsta, prvi put zabeležena u Srbiji upravo ovde“, rekao je Slobodan Marković, niški ornitolog DZPPS-a.
Reč je o vlažnim livadama koje imaju izuzetnu ulogu u životnom ciklusu brojnih vrsta ptica. Područje je važno tokom prolećnih i jesenjih migracija, ali i kao mesto njihovog zimovanja. Njegovu vrednost dodatno određuje činjenica da predstavlja ostatak nekadašnjih velikih vodoplavnih područja na ušću Nišave u Južnu Moravu.
Istraživanja ovog prostora traju već pet godina, a u okviru međunarodnog PROZHUM projekta do kraja 2026. godine planirano je podnošenje zvaničnog zahteva za njegovu nacionalnu zaštitu Ministarstvu zaštite životne sredine i nadležnom Zavodu za zaštitu prirode Srbije.
Iz DZPPS-a ukazuju i na to da zaštita ovog područja ne bi bila samo ekološko pitanje. Lokalitet ima potencijal za razvoj eko-turizma i posmatranja ptica, odnosno birdwatchinga, čime bi Niš mogao da dobije novu turističku atrakciju praktično u neposrednoj blizini grada.
Iskustva iz Španije, Grčke i Crne Gore, kako navode, pokazuju da očuvanje ovakvih područja može istovremeno doprineti zaštiti prirode i razvoju lokalne zajednice. Privlačenjem domaćih i stranih posetilaca, ovakvi lokaliteti mogu doneti i konkretnu ekonomsku korist.
Dodatnu mogućnost za razvoj održivog turizma predstavlja činjenica da je GUP-om već predviđena biciklistička staza kroz ovaj prostor. Ona bi mogla biti deo šireg koncepta povezivanja prirodnih područja oko Niša i razvoja takozvanog „zelenog prstena“ grada.
Zbog svega toga, DZPPS predlaže da se u Generalnom urbanističkom planu izvrše izmene kojima bi se ovaj prostor izuzeo iz kategorije „izgrađene zone“, kao i da se zabrane gradnja i infrastrukturni zahvati koji bi mogli da naruše postojeća staništa.
Istovremeno se predlaže pokretanje postupka za proglašenje područja zaštićenim prirodnim dobrom, uz razvoj eko-turizma i njegovo uključivanje u koncept „zelenog prstena“ oko Niša.
U DZPPS-u smatraju da se pitanje ovog prostora ne može posmatrati isključivo kao pitanje zaštite ptica i prirode, već i kao pitanje dugoročnog razvoja samog Niša.
Grad ima mogućnost da pokaže da urbanizacija i zaštita prirode ne moraju biti suprotstavljene, već da razvoj može biti zasnovan na očuvanju prirodnih potencijala. Ukoliko ovaj prostor bude trajno izgubljen usled urbanizacije, Niš bi mogao ostati bez jednog od najvrednijih ekoloških resursa u ovom delu regiona.
Pred gradom tako ostaje izbor između zaštite i održivog korišćenja ovog područja, sa jedne, i njegovog pretvaranja u građevinsku zonu, sa druge strane, kažu u ovom udruženju.
(Kraj) SP/AS