BEOGRAD
Predsednik Upravnog odbora Asocijacije nezavisnih elektronskih medija (ANEM) i predsednik Komisije za istraživanje ubistava novinara Veran Matić izjavio je danas da je, umesto pravde i kazne za ubistvo Slavka Ćuruvije, ponovo došlo vreme najvećeg nasilja prema medijima i novinarima, koje nalikuje periodu 1998-2000. godine, kada je on ubijen.
“I ponovo su žrtve članovi porodice ubijenog Slavka Ćuruvije i fondacije koja je očuvala ne samo sećanje na delo ovog novinara i njegovo ubistvo, već i samu istragu, kroz istraživačko novinarstvo i podršku radu Komisije za istraživanje ubistava novinara”, naveo je Matić u pisanoj izjavi.
Matić je ocenio da je bizarno da 27 godina posle ubistva, porodica Ćuruvija, kroz fondaciju koja nosi njegovo ime, treba da plati više od milion dinara onima koji su bili optuženi, prvostepeno osuđivani, a potom oslobođeni uz bitne povrede odredaba krivičnog postupka u korist okrivljenih, kako je naveo Vrhovni sud Srbije – i to na ime naknade nematerijalne štete zbog navodne povrede časti i ugleda.
Sudija Ljiljana Ilić, kako je dodao, nije uvažila dokaze i argumente koje je predočila Fondacija.
“Vodila je postupak uz vidno nepoznavanje okolnosti i bez želje da se sa njima upozna. Umesto pokušaja da razume argumente predstavnika Fondacije Slavko Ćuruvija, koju su osnovala deca žrtve, sud je nepodeljenu pažnju posvetio tužiocima. To se jasno uočava i iz same presude. Sudija je vodila postupak i donela odluku oslanjajući se na presudu Apelacionog suda za koju je Vrhovni sud utvrdio da je doneta uz brojne povrede zakona u korist optuženih i prvostepeno osuđenih, umesto da se osloni na stavove Vrhovnog suda”, dodao je Matić, saopštio je ANEM.
Presuda upotpunjuje utisak star 27 godina da je pitanje ubistva Ćuruvije, koje je postalo simbol nekažnjivosti ubistava novinara u međunarodnim okvirima, opasno otvarati.
“Policija danas ne samo da ne štiti novinare kao žrtve, već ih i sama napada. Neki od tih napada okarakterisani su i kao pokušaji ubistva novinara”, upozorio je Matić.
Prema njegovim rečima, sve nalikuje periodu kada je Ćuruvija ubijen, brojni mediji uništeni, a novinari zatvarani – vreme u kojem je medijskom sferom vladao tadašnji ministar informisanja Aleksandar Vučić, koji danas, sa mnogo više moći, gotovo apsolutne, nastoji da u potpunosti uguši slobodne glasove – uz još više nasilja i pogubnijih rezultata.
Osuda Slavko Ćuruvija fondacije za posledicu ima ozbiljan udarac na Ćuruvijino nasleđe, oličeno u aktivnostima fondacije koju su osnovala njegova deca.
“Gušenje slobode izražavanja stava o oslobađajućoj presudi za koju je Vrhovni sud ocenio da je doneta uz bitne povrede krivičnog postupka, nastavlja se kroz više od 20 tužbi protiv advokata, javnih ličnosti i univerzitetskih profesora koji su se javno oglašavali tokom i nakon desetogodišnjeg suđenja”, ukazao je Matić.
Matić je podsetio da je Ćuruvija streljan od službe zadužene za bezbednost na Uskrs 1999. godine, za vreme bombardovanja, te da je sve do 2014. godine istraga bila sprečavana upravo od pripadnika te službe, koja je, pored novinara, ubila i bivšeg predsednika Srbije Ivana Stambolića, premijera Zorana Đinđića, kao i mnoge druge.
U godini kada je podignuta optužnica protiv Ratka Romića, Milana Radonjića, Miroslava Kuraka i Radomira Markovića, Srbija je bila na rekordno visokoj poziciji na listi medijskih sloboda Reportera bez granica. I pored konstantnih opstrukcija, optuženi su dva puta prvostepeno osuđivani na ukupno sto godina zatvora. Apelaciono veće je oslobodilo optužene, iako je Vrhovni sud Srbije utvrdio da je presuda doneta uz bitne povrede zakona, podsetio je Matić, dodajući da ta oslobađajuća presuda više liči na amnestiju ili aboliciju.
Nakon nje usledile su i tužbe Radonjića, Romića i Kuraka protiv Fondacije Slavko Ćuruvija, kao i novi talas nekažnjenog nasilja prema novinarkama i novinarima.
Prema rečima Matića, kroz taj slučaj jasno se vide razlozi sunovrata Srbije u domenu ljudskih sloboda koje registruju Evropska komisija, Ujedinjene nacije, Savet Evrope i brojne ugledne međunarodne organizacije. Slučaj „Ćuruvija” primer je drastične nekažnjivosti ubistava novinara, katastrofalnog rada institucija (posebno Apelacionog suda) čemu treba dodati SLAPP tužbe čiji je cilj zastrašivanje, finansijsko iscrpljivanje i odvraćanje novinara od bavljenja temama od javnog značaja.
Matić je ukazao da tome treba dodati da su neki od učesnika koji su radili na istrazi ubistva Slavka
Ćuruvije bili izloženi pretnjama po bezbednost i život, koje nikada nisu istražene.
Reporteri bez granica, koji su Srbiju 2014. godine, kada je počelo suđenje optuženima za ubistvo Ćuruvije, rangirali na 54. mesto, tokom godina Vučićeve vladavine beleže konstantan pad slobode medija i novinarstva, tako da se Srbija ove godine nalazi na rekordno niskom 104. mestu.
Evropska komisija je, kroz praćenje ispunjavanja obaveza Srbije u okviru Poglavlja 23, sa velikom pažnjom pratila sve pojedinosti u vezi sa rešavanjem slučajeva ubistava novinara. Putem Komisije za istraživanje ubistava novinara dobijala je redovne i detaljne izveštaje koji su svedočili o konstantnoj i sistematskoj opstrukciji državnog aparata na ovom polju, dodao je Matić.
“Despotija u kojoj predsednik amnestira nasilnike koji surovo prebijaju i gaze ljude, unapred abolira ministre optužene za krivična dela i štiti nosioce moći, očito je spremna da kažnjava sopstveni narod zarad opstanka na vlasti i očuvanja enormnog bogatstva stečenog sistemskom pljačkom”, naveo je Matić i poručio da je slobodno i profesionalno novinarstvo i danas, kao i devedesetih godina, od presudnog značaja kako bi javnost mogla da čuje i vidi činjenice o zlodelima sa kojima se svakodnevno suočavamo.
“Zato je važno da učinimo sve kako bismo sprečili nove žrtve i aktivno se suprotstavili ratu koji vlast vodi protiv nezavisnog i profesionalnog novinarstva”, naglasio je Matić i dodao da je vreme da presuda protiv Fondacije Slavko Ćuruvije upali brojne alarme.
(Kraj) FN/AS